| INFO |
| INFO O AUTORZE |
| KONTAKT |
| Monoterpeny - aromaty natury
|
|
Monoterpeny to związki chemiczne o silnym zapachu, produkowane przez wiele gatunków roślin. Są to lotne ciecze lub ciała stałe, nierozpuszczalne w wodzie, natomiast znakomicie rozpuszczalne w rozpuszczalnikach organicznych. Mogą one mieć charakter węglowodoru, alkoholu, ketonu lub aldehydu, ale w zasadzie wszystkie łączy to, że zawierają 10 atomów węgla (połączenie dwóch aktywnych jednostek pięciowęglowego izoprenu podczas biosyntezy).
Obecność monoterpenów stwierdza się głównie w następujących rodzinach świata roślinnego:
Sosnowate (Pinaceae), np.: sosna, jodła Baldaszkowate (Umbeliferae), np.: arcydzięgiel litwor, kminek zwyczajny, koper włoski Wargowe (Labiatae), np.: melisa lekarska, szałwia lekarska, mięta pieprzowa Rutowate (Rutaceae), np.: pomarańcza, grejpfrut, cytryna Złożone (Compositae), np.: bylica piołun, wrotycz pospolity Bodziszkowate (Geraniaceae), np.: bodziszek łąkowy Rola monoterpenów w roślinach nie została wyczerpująco poznana. Istnieją doniesienia o ich ogromnej roli w obronie roślin przed infekcją bakteryjną, wyżeraniem, a także w konkurencji pomiędzy gatunkami roślin o siedlisko (allelopatia). Ze względu na swój ładny zapach, monoterpeny znalazły zastosowanie w kosmetyce. Ponadto nie do pominięcia są ich właściwości bakteriostatyczne (dezynfekujące), moczopędne i żółciopędne, którym to właśnie wiele ziół zawdzięcza popularność (szałwia, mięta, kminek). Z pewnością niejeden Czytelnik zadawał sobie nieraz pytanie: "czym pachnie las iglasty, cytrusy, herbatka miętowa lub szałwiowa?". Ogólną odpowiedź już znamy: za te zapachy odpowiedzialne są monoterpeny. Związki te stanowią jednak obszerną grupę, a każda roślina zawiera tylko niektóre z nich (czasami te wybrane związki są bardzo charakterystyczne dla danej rośliny). A zatem: Sosna zawiera przede wszystkim alfa-pinen (zapach terpentyny), (-)limonen (zapach pomarańczy) i octan bornylu (zapach kamfory).
MACIEJ PANCZYKOWSKI |
