| INFO |
| INFO O AUTORZE |
| KONTAKT |
| Węglowodany
|
|
Węglowodany (sacharydy) to związki organiczne, których cząsteczki cechuje obecność grupy aldehydowej (CHO) lub ketonowej (C=O) oraz grup hydroksylowych (OH) podłączonych do pozostałych atomów węgla (niekoniecznie do wszystkich). Jest to bardzo ważna klasa związków biochemicznych, szeroko rozpowszechnionych w organizmach żywych i pełniących istotne funkcje metaboliczne lub budulcowe. Węglowodany możemy podzielić na:
Monosacharydy występujące w naturze to prawie zawsze izomery przestrzenne typu D (praktyczny brak izomerów typu L). Glukoza (cukier gronowy) - zdecydowanie najważniejszy monosacharyd dla większości organizmów żywych. Jest on przerabiany w komórkach do dwutlenku węgla i wody podczas glikolizy, cyklu Krebsa i oddychania mitochondrialnego. W procesach tych pozyskiwana jest energia niezbędna komórkom do podtrzymania procesów życiowych. Fruktoza (cukier owocowy) - główny cukier owoców i miodu. Może zostać przemieniona w organizmie ludzkim w glukozę lub włączyć się bezpośrednio w proces glikolizy. Mannoza - rzadko występuje w stanie wolnym; zwykle jest składnikiem polisacharydów. Może włączać się do procesu glikolizy. Wchodzi też w skład wielu glikoprotein organizmu ludzkiego (połączenia białek i cukrów). Galaktoza - rzadko występuje w stanie wolnym. Może zostać przemieniona w organizmie ludzkim w glukozę i włączyć się pod jej postacią w proces glikolizy. Jest też syntetyzowana w gruczole sutkowym, by ulec dalszej przemianie do laktozy - cukru mlecznego. Ryboza - pentoza będąca składnikiem RNA (kwasu rybonukleinowego), ATP - komórkowego nośnika energii oraz witaminy B12. Bardzo podobny do rybozy cukier - deoksyryboza jest integralną częścią łańcucha DNA każdego organizmu.
Sacharoza (cukier spożywczy) - jest wynikiem połączenia cząsteczki glukozy i fruktozy. Na skalę przemysłową otrzymuje się ją z buraków cukrowych lub trzciny cukrowej. Laktoza (cukier mleczny) - jest wynikiem połączenia cząsteczki glukozy i galaktozy. Główny cukier mleka ssaków. Maltoza (cukier słodowy) - jest wynikiem połączenia 2 cząsteczek glukozy. Produkt częściowej hydrolizy polisacharydu - skrobi. Występuje w słodzie i w piwie. POLISACHARYDY: Skrobia - wynik połączenia wielu cząsteczek glukozy w łańcuchy i formy rozgałęzione. Bardzo powszechny polisacharyd roślin, pełniący w nich funkcję zapasową (magazyn energii). Glikogen - wynik połączenia wielu cząsteczek glukozy w bardzo rozgałęzione formy. Pełni funkcję zapasową u zwierząt. Gromadzony jest w wątrobie i w mięśniach. Celuloza - główny składnik ścian komórkowych roślin i niektórych grzybów (lęgniowce). Pełni zatem funkcję strukturalną. Jest wynikiem połączenia wielu cząsteczek glukozy w łańcuchy, przy czym połączenia pomiędzy jednostkami łańcucha są innego typu niż w skrobi. U ssaków, tylko przeżuwacze i inne trawożerne mogą wykorzystywać celulozę jako pokarm. Jest tak dlatego, że w ich żołądkach znajdują się mikroorganizmy, które mają enzym (celulazę) potrafiący rozbijać celulozę. Inulina - wynik połączenia wielu cząsteczek fruktozy z małą domieszką glukozy. Służy jako materiał zapasowy dla roślin z rodziny astrowatych (złożonych) i dzwonkowatych. MACIEJ PANCZYKOWSKI |
