|
|
Aspiryna - pospolity lek
|
Aspiryna to najbardziej popularny lek na świecie. Chemicznie jest to kwas acetylosalicylowy - substancja sztuczna, wytworzona po raz pierwszy w 1897 roku przez niemieckiego chemika - Felixa Hoffmanna. Aspiryna przeszła do historii jako pierwszy sztuczny (syntetyczny) lek, choć należy pamiętać, że półproduktem w jego syntezie była substancja naturalna – kwas salicylowy. Ta ostatnia występuje (w postaci metylowego estru) w wiązówce błotnej - roślinie rosnącej również w Polsce. W dziewiętnastym wieku łacińska nazwa wiązówki błotnej brzmiała: Spirea ulmaria i to właśnie od tej nazwy wywodzi się nazwa handlowa: "aspiryna" (acetylowana substancja z rośliny Spirea). Acetylacja to nic innego, jak potraktowanie kwasem octowym.
Wbrew pozorom, kwas salicylowy nie występuje w korze wierzby, na co mogłaby wskazywać jego nazwa (salix znaczy po łacinie "wierzba"). W surowcu tym występuje natomiast alkohol salicylowy – saligenina (w połączeniu z glukozą). Wykazuje ona podobne działanie, co stosowana obecnie aspiryna, z tym, że słabsze. Już w starożytności wywarem z kory wierzby leczono gorączkę, bóle głowy i zębów oraz reumatyzm.
Warto tutaj zauważyć, że wywary z kory wierzby działają łagodnie na żołądek, czego nie da się powiedzieć o samej tabletce aspiryny.
Jak działa aspiryna? Czemu zawdzięcza swoje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe? Otóż, lek ten należy do grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), do której wlicza się też ibuprofen i naproksen. Tak jak wszystkie substancje z tej grupy, aspiryna ma zdolność blokowania enzymu o nazwie: cyklooksygenaza. Enzym ten odpowiada za syntezę prostaglandyn – szerokiej klasy związków, z których niektóre mają zdolność wywoływania reakcji zapalnej i odczucia bólu. Zablokowanie cyklooksygenazy powoduje spadek poziomu prostaglandyn w organizmie - a co za tym idzie - wygaszenie reakcji zapalnej i bólu.
MACIEJ PANCZYKOWSKI
|
|